Sponsored by

Hallo,

Mijn zomerstop is voorbij, ik zit te wachten tot politiek Den Haag en vakbonden en werkgevers weer in beweging komen. Ik ben benieuwd wat we nog geen zien aan onderhandelingen en schermutselingen onderweg naar Prinsjesdag.

In deze eerste Achter de Cijfers na de zomervakantie zet ik de plussen en minnen van het staatsbelang in ABN Amro op een rij. Jarenlang rekende Den Haag op een dik verlies. Maar er gloort hoop: mogelijk boekt de schatkist toch een kleine winst.

Verder zet ik de benzineprijzen van Nederland en België op een rij. Hoe groot zijn de verschillen en hoe komen die eigenlijk? Moeten wij België achterna?

Van harte aanbevolen is ook de podcast van deze week. Een interview met oud-topambtenaar Hans Borstlap die in dit gesprek politiek en polder adviseert over een mogelijk sociaal akkoord. Onderaan ook een link naar de laatste podcast voor de zomer, met ING-hoofdeconoom Marieke Blom.

Veel leesplezier!

Martin

Hoge benzineprijs

IJsland is een knetterduur land. Ik was er deze zomer op vakantie om twee weken lang te genieten van de magische natuur. Alles was duur: eten, drinken, parkeren, vakantiehuisjes, kleding. Alles, behalve benzine. Een litertje kostte tussen de 1,40 en 1,50 euro. Lachend gooiden we elke dag onze tank vol.

Ondertussen liep in Nederland tijdens mijn vakantie de prijs weer op tot boven de 2,60 euro. Tenminste, de gemiddelde adviesprijs. Dat is de hoofdprijs die je langs de snelweg betaalt. De deal tussen Donald Trump en Iran over de Straat van Hormuz bleek al snel minder stevig dan gedacht en prompt ging de olieprijs omhoog. En daarmee ook de benzineprijs.

Inmiddels is die benzineprijs weer iets gedaald, tot een gemiddelde adviesprijs van ongeveer 2,55 euro. Nog steeds ongekend hoog. En die enorme prijs valt vooral op als je die naast de benzineprijs in andere landen legt. Nu is een vergelijking met IJsland verder niet zo zinvol, want omrijden via dit Scandinavische eiland is niet mogelijk. Maar een prijsvergelijking met België wordt begrijpelijkerwijs wel veelvuldig gemaakt.

Deze week ging de prijs in België omlaag van 1,957 euro naar 1,866 euro per liter. Daarmee is het verschil met Nederland opgelopen tot meer dan 70 cent. En dat verschil blijft vragen oproepen.

De belangrijkste verklaring voor de hoge prijs in Nederland is de accijns. Op onze benzineprijs zit ruim 84 cent accijns. Inclusief btw bestaat de helft van onze benzineprijs uit belastingen. In België is de accijns ruim twee dubbeltjes lager dan bij ons.

Een belangrijk ander verschil is dat België de prijzen reguleert. Om de zoveel dagen maakt een overheidsdienst daar bekend wat de nieuwe prijs aan de pomp is. Zo zijn de uitschieters van prijzen van benzine veel minder heftig bij een stijgende olieprijs. Dit klinkt misschien sympathiek, maar het is een zeer vergaande inmenging in de marktwerking. Bij te lage prijzen besluiten Belgische tankstations soms om de tent te sluiten omdat ze anders met verlies moeten verkopen.

Het ligt wellicht voor de hand om in Nederland de accijns te verlagen, maar dat is een dure aangelegenheid. De hoge accijns is een welkome inkomstenbron voor de schatkist. Bij de vorige energiecrisis is de accijns wel verlaagd en sindsdien is de accijns nog steeds niet terug op het oude niveau.

Op 1 januari gaat de dieselaccijns wel weer terug naar het niveau van voor de energiecrisis van 2022. Zou het kabinet dat uitstellen, dan kost dat 500 miljoen euro. De benzineaccijns blijft in 2027 nog een jaar extra verlaagd, wat volgens het coalitieakkoord 900 miljoen kost.

Hoewel het kabinet zich een stuk populairder zou maken als tijdens deze oliecrisis opnieuw de accijnzen omlaag zouden gaan, is wel duidelijk waarom dat (voorlopig) niet gebeurt. Het wordt deze maand al een enorme puzzel om de begroting in elkaar te draaien. De coalitiepartijen zitten er daarom niet op te wachten om een extra financieel probleem van bijna een miljard euro op te moeten lossen.

Staatsbank

Eind goed, al goed. Als minister Eelco Heinen van Financiën de laatste pluk ABN Amro-aandelen nu zou verkopen, dan boekt de staat een kleine winst op de nationalisatie. In oktober 2008 nam de overheid de noodlijdende bank over voor 21,7 miljard. Het was hartje bankencrisis en de paniek sloeg toe. Sindsdien is voortdurend de vraag geweest hoeveel miljard verlies ‘we’ op deze actie zouden maken.

Wouter Bos, destijds minister van Financiën, werd er gek van. Alsof het doel was om winst te maken op deze ingreep. Natuurlijk niet. De bedoeling was een totale ineenstorting van het financiële systeem met grote maatschappelijke consequenties te voorkomen. Dat mag wat kosten, zou je zeggen.

Toch bleef deze miljardenuitgave Bos achtervolgen. Jarenlang sukkelde ABN Amro op de beurs waardoor het papieren verlies bleef bestaan. Drie jaar geleden dacht Financiën nog dat de overheid mogelijk 7 miljard euro ging verliezen op de staatsdeelneming. De bank werd geteisterd door interne conflicten en de overheid wist niet goed wat ze met de staatsbank aan moest.

Lange tijd bleef het staatsbelang steken op 50 procent, waardoor beleggers ook onzeker werden over de toekomst van de bank. Uiteindelijk zette Sigrid Kaag als minister de stap om de verkoop van ABN Amro voort te zetten. En inmiddels is het belang van de staat vergaand afgebouwd tot iets meer dan 20 procent. De markt gelooft er weer in, het aandeel doet het goed.

Eind juli zette Heinen op een rij wat de plussen en minnen zijn. De aankoop kostte destijds 21,7 miljard en de rente op de schuld die hiervoor werd aangegaan is 6,4 miljard. Daar tegenover staan verkoopopbrengsten van ruim 15 miljard en ontvangen dividenden van 6,8 miljard.

Bij een aandelenkoers van 38,09 euro op 21 juli is de papieren winst inmiddels 300 miljoen euro, zo schreef de minister aan de Tweede Kamer. Sindsdien steeg de koers nog verder, naar circa 39,75 euro. Bij die koers zou de winst zelfs nog hoger uitpakken: richting de 600 miljoen euro.

Hiermee komt een happy end aan een “zinloze discussie”, zoals Bos tegen het FD zei. Vanuit zijn perspectief begrijp ik dat wel. Hij werd deze discussie natuurlijk ook beu. Er is nog één ding veel belangrijker dan de financiële afloop, namelijk de vraag of we 18 jaar na dato alle lessen van de bankencrisis nog steeds ter harte nemen. Vanuit Amerika klinkt al langer de roep om deregulering en afzwakking van eisen aan banken. Als die trend wordt doorgezet, lopen de risico’s weer op. Dat moeten we koste wat kost zien te voorkomen.

The AI Newsletter That Answers Your Questions in 5 Minutes

AI can do a lot, but most AI newsletters leave you wondering what’s actually worth trying. 

That’s where The Shift comes in. They don’t just tell you “what’s new” in AI. 

Every edition answers one question: What can you do with AI today that saves you time, money, or effort?

You’ll see real-world examples, step-by-step mini-guides, and instantly usable prompts under 5 minutes a day.

Plus free access to 3,000+ AI tools and 1000+ mega prompts so you can apply what you learn right away.

No hype, no wasted time, and no “just in case” news. If it’s in The Shift, it’s because it can make your work better today.

And right now, 3 subscribers win a free 1-year Claude Pro subscription. One click to enter.

Subscribe Now - It's Free!

Verder lezen en kijken

Column Leestip van Telegraaf-gezicht Martin Visser: ’Meermaals vroeg ik mezelf af: mag ik dit wel lezen?’

Column Hoezo extra belasten? Erfenisgolf van babyboomers verkleint ongelijkheid juist

Podcast 'Economisch gezien heeft kabinet één klus: geld voor Defensie vinden op begroting'

Interview FNV-acties deze zomer op laag pitje voor topvrouw Nine Kooiman: ’Je kunt in de waanzin van de dag makkelijk verzuipen’

Nieuws van de Dag Zelfs vanuit Den Haag loont het nu om naar België te rijden voor een tankbeurt

Podcast - Kwestie van Centen

Het kabinet en de vakbonden kunnen voor Prinsjesdag een deal sluiten over WW en WIA. Die inschatting maakt oud-topambtenaar en oud-Raad van State-lid Hans Borstlap. In Kwestie van Centen vertelt hij dat het stelsel van sociale zekerheid failliet is. ’De WW en WIA zijn gemaakt in de tijd van grote werkloosheid, nu is de situatie totaal anders.’ Hij stelt voor dat de overheid een minimumuitkering garandeert en dat vakbonden en werkgevers daar bovenop eigen regelingen bij werkloosheid en arbeidsongeschiktheid maken. Voor de bezuinigingen ziet hij ook een uitweg: als het extra geld wat trager naar Defensie gaat, is er ook meer tijd om geld op te halen bij WW en WIA. Luister de nieuwste aflevering van ‘Kwestie van Centen’ hier. Ook op Spotify en iTunes.

Wil je mij als spreker?

Wil je mij boeken als spreker, panellid of columnist? Bekijk mijn profiel bij Speakers Academy of mail.

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/vissermartin/

Website: https://martinvisser.info/