In partnership with

Hallo,

Voor je ligt weer een kersverse nieuwsbrief Achter de Cijfers. Deze week ga ik in op de nieuwste inflatieramingen. Doordat de oorlog in het Midden-Oosten aanhoudt, worden voorspellers steeds somberder. Vooral boodschappen zouden flink duurder kunnen gaan worden. Verder laat ik zie hoe het gaat met de kosten van AOW, WW en WIA. Is er een financiële noodzaak om iets aan de sociale zekerheid te doen? Onderaan vind je een video van een debat bij Nieuws van de Dag tussen VVD en SP hierover. Ik mocht als scheidsrechter optreden. Tot slot beschrijf ik mijn Groundhog Day-gevoel als ik naar de Haagse beslommeringen kijk.

Veel leesplezer!

Martin

Voedselinflatie

Naarmate de oorlog in het Midden-Oosten langer duurt, verslechteren ook de economische ramingen. Veel analisten werken met scenario’s en doorslaggevend voor elk van die scenario’s is hoe lang de Straat van Hormuz gesloten blijft. Aangezien die nog altijd dicht is – al blijft president Donald Trump vrijwel dagelijks zeggen dat een akkoord met Iran aanstaande is – worden de vooruitzichten voor economische groei en inflatie ook belabberder.

Donderdag verlaagde Europese Centrale Bank haar verwachting voor de groei en verhoogde die voor de inflatie in de eurozone. Vrijdag deed De Nederlandsche Bank hetzelfde voor Nederland. En economen van Rabobank gingen al een stap verder. Zij houden er weliswaar rekening mee dat een deal met Iran er snel kan zijn, maar dat het desondanks nog enkele maanden duurt voordat die zeestraat ook echt open is.

De Rabo-analisten wijzen erop dat er behoorlijke hobbels op de weg zullen zijn, ook als er een akkoord is bereikt: “Zelfs wanneer de Straat van Hormuz op papier wordt heropend, zal er in de praktijk tot september geen sprake zijn van grootschalige verscheping van olie, olieproducten en vloeibaar gas.” Dat resulteert in een negatievere raming voor Nederland.

De kans dat we in een recessie terechtkomen, achten deze economen niet zo groot. Maar een afkoeling van de economie zal er zeker wel zijn. En belangrijker nog: de inflatie wordt hoger en houdt langer aan. Nu zien we de dure olie en gas nog vooral terug in prijzen van benzine, diesel en vliegtickets (door dure kerosine), maar nu de oorlog zo lang duurt, werken hoge energie- en brandstofkosten door in tal van andere producten.

Het schokkendst is wat dit gaat doen met prijzen van voedingsmiddelen. Waar de Rabo eerder dacht dat voedselinflatie op het hoogtepunt zou oplopen tot bijna 8 procent rekent de bank nu al op 10 procent. Ergens begin volgend jaar zijn onze boodschappen dan gemiddeld 10 procent duurder dan een jaar eerder.

Als consumenten ergens een pesthekel aan hebben, is het inflatie. We zijn de vorige inflatiegolf nog nauwelijks te boven en de volgende dient zich alweer aan. Dat vertaalt zich in een aanhoudend laag consumentenvertrouwen. En op den duur betekent dit ook dat mensen de hand op de knip houden.

Supermarktbrancheorganisatie CBL waarschuwt al dat de betaalbaarheid van boodschappen onder druk staat. In een brandbrief aan het kabinet wijst CBL erop dat de overheid zelf ook bijdraagt aan prijsstijgingen. Dat zou voornamelijk komen door de introductie van een vrachtwagenheffing, de invoering van een suikertaks, hoge energiebelasting en een verhoging van het minimumjeugdloon per 1 januari aanstaande.

Supermarkten hebben kleine winstmarges en ze werken veel met jongeren. Hun businessmodel drijft op de lage loonkosten van 16- tot 20-jarigen. Vandaar dat ze nu beginnen te piepen. Want dat hogere jeugdloon gaat ten koste van hun marge als ze die lonen niet doorberekenen. Rabobank gaat er overigens vanuit dat die hogere lonen zeker wordt doorberekend aan de consument. Van de voedselinflatie is straks 0,5 tot 1 procentpunt toe te schrijven aan dat hogere jeugdloon.

Leuk voor mijn 16-jarige dochter, die flink meer gaat verdienen bij haar bijbaantje op zaterdag. Jammer voor mij. Want via mijn boodschappen betaal ik voor haar opslag.

WW of tanks

Stap voor stap beweegt het kabinet weg bij de financiële nadruk op aanpak van sociale zekerheid. In het coalitieakkoord is afgesproken dat er 6,5 miljard euro bespaard moet worden op AOW, WW en WIA. Die bezuiniging hing steeds als een dreigende wolk boven besprekingen met de vakbeweging en de oppositie.

Minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken herhaalde steeds dat er een dringende financiële reden was om de AOW-leeftijd versneld te verhogen en te korten op WW en WIA. In de Kamer werd dat argument vooral uitgedragen door de VVD-fractie. Dat puur financiële argument gaat steeds verder naar de achtergrond. Niet alleen omdat er anders nooit een deal kan komen met polder en oppositie, maar ook omdat het verhaal rammelt.

De dringende financiële reden is er namelijk niet. Het is niet zo dat er in de komende jaren een kostenexplosie op uitkeringen wordt voorzien. Sterker nog, de totale kosten van AOW, WW en WIA zijn sinds 1995 gedaald en de komende jaren is er een licht stijgende lijn te verwachten. Zeker, AOW en WIA worden dan duurder, maar zó duur dat er keihard moet worden ingegrepen?

In een eerdere nieuwsbrief schreef ik al dat de betaalbaarheid van de AOW sinds het pensioenakkoord van 2019 juist is verbeterd. Dat komt door achterblijvende stijging van de levensverwachting en ongetwijfeld ook door de hoge arbeidsparticipatie. Het langer aan het werk blijven na je 60e is een enorm succes. Afgezien van mensen die helaas vroegtijdig uitvallen, blijven er vooral heel veel oudere werknemers langer doorwerken. Daarom is het vergrijzingsprobleem van de AOW in 2019 dus al opgelost.

Bij de WW is geen enkele reden te bedenken waarom je daarop wil korten. Natuurlijk is het goed als het UWV werklozen beter en sneller helpt. Daarmee zou de gemiddelde werkloosheidsduur omlaag kunnen. Vanzelf maken mensen dan korter gebruik van een uitkering. Maar een financiële reden om de WW in te korten en te verlagen is er niet.

De WIA is een ander verhaal. En vakbonden erkennen dat ook. Het is nota bene vakbond CNV geweest die meermaals aan de bel heeft getrokken. Inmiddels zitten bijna 900.000 mensen in een arbeidsongeschiktheidsuitkering en daarmee staan veel te veel mensen langs de zijlijn. Dat wil je die mensen niet aandoen, en dat is ook slecht voor onze economie. Daar wordt dan wel degelijk een kostenstijging verwacht. Er liggen dan ook adviezen om het stelsel van de WIA te hervormen. Maar ook hier zou de drijfveer niet primair financieel hoeven te zijn.

Ik schreef het al vaker: de enige financiële noodzaak voor de bezuinigingen is defensie. De coalitie wil de 19,5 miljard die er uiteindelijk structureel extra naar defensie gaat fatsoenlijk dekken. Om die dekking rond te krijgen, is deze 6,5 miljard euro nodig. Dat kan je politieke keuze zijn, maar dan zou het wel zo eerlijk zijn om dat ook toe te geven. Dan vragen we niet alleen aan werkenden en bedrijven een vrijheidsbijdrage, maar ook van mensen met een uitkering.

Het kabinet doet keurig wat Mark Rutte in zijn eerste grote speech als NAVO-chef al zei:

“I know spending more on defence means spending less on other priorities. But it is only a little less. On average, European countries easily spend up to a quarter of their national income on pensions, health and social security systems. We need a small fraction of that money to make our defences much stronger, and to preserve our way of life.”

Prinsjesdag als grote test

Kent u de film Groundhog day nog? Het is 2 februari, de dag dat de bosmarmot uit zijn hol komt en het einde van de winter aankondigt. De chagrijnige weerman Phil, droogkomisch gespeeld door Bill Murray, moet voor de lokale tv verslag doen van deze feestdag. En hij heeft er geen zin in.

Met moeite sleepte hij zich door de dag. De volgende ochtend wordt hij wakker en het is opnieuw 2 februari. Alles begint van voren af aan. Net als de dag erna en de dag daarna. Het begrip groundhog day staat sinds deze film uit 1993 voor een monotone, zich steeds repeterende situatie.

Het lijkt onze economie en de politiek wel. Ogenschijnlijk gebeurt er van alles, we verslijten vier kabinetten en vele bijbehorende ministers in een jaar of vijf. Maar iedere dag opnieuw worden we weer wakker in exact dezelfde situatie. Nog steeds een stikstofprobleem, onopgeloste issues met ons stroomnet, achterblijvende woningbouw, discussies over asiel en migratie.

We doen alsof we ons dit kunnen permitteren. De staatsschuld is toch laag? De economie kabbelt toch door? Het is schijn. En veel ondernemers weten dat.

Terwijl we vooral discussiëren over de AOW-leeftijd, het eigen risico en azc-rellen is een stille exodus van ondernemingen gaande. De chemische industrie vertrekt uit de Rotterdamse haven, vastgoedondernemers verkiezen het buitenland boven ons eigen land, scale-ups zoeken hun heil in Amerika waar wél financiers te vinden zijn.

Het kabinet-Jetten heeft als motto ‘Aan de slag’, maar welke doorbraken zal het op korte termijn forceren? Lukt het de regeringsploeg om een investeringsagenda voor Nederland neer te zetten waardoor het tij wordt gekeerd? Wat gaan we daar op Prinsjesdag al van horen? Dat wordt een test: kiest het kabinet een ambitieuze koers voor Nederland?

Op dit moment maken ondernemers, en ook consumenten, zich op voor een tweede inflatiegolf in korte tijd. De economische onzekerheid is groot. Niet alleen is er een energiecrisis en ondervinden we de gevolgen van oorlog, ook wordt Europa ingeklemd tussen giganten Amerika en China die zo dominant zijn dat ze de spelregels van het economische spel bepalen.

Wat betekent dit voor Nederland? Hoe houden ondernemers zich staande? Gaat het lukken om de grote problemen aan te pakken zodat onze economie weer van de rem gaat? Of blijven we sappelen?

Het is verleidelijk om te somberen. Maar met negativiteit komen we niet verder. Daarmee krikken we de investeringen in Nederland niet op en daarmee creëren we geen stabiele omgeving voor innovatieve, nieuwe bedrijven. Deze onzekere tijden bieden ook volop kansen.

Nu is te hopen dat de urgentie in Den Haag voldoende gevoeld wordt. Dat echt werk wordt gemaakt van de ambitieuze groeiagenda die oud-ASML-baas Peter Wennink daar heeft neergelegd.

Ondertussen moeten zowel politiek als ondernemers zich wapenen tegen extreme economische onzekerheid, onder meer door te denken in scenario’s. En door zich aan te passen aan het nieuwe geopolitieke spel dat in de rest van de wereld wordt gespeeld. Niet meer naïef zijn, maar strategisch nadenken over handelsbelangen, autonomie en nieuwe partners.

Het is nodig om onze welvaart op peil te houden. Om ervoor te zorgen dat we ook in tijden van vergrijzing voldoende groeien. Om productiever te worden in tijden dat de arbeidsmarkt krap is. Het goede nieuws is: de potentie is er. We moeten het alleen nog gaan doen.

(Deze column verscheen bij Speakers Academy in aanloop naar Prinsjesdag 2026.)

The 10 Best AI Stocks to Own in 2026

AI is moving from experiment… to essential.

Every major industry is integrating it.
Every major company is investing in it.

By late 2025, AI was already an $800B market — growing at a pace that could push it well beyond $1 trillion in the years ahead.

Cloud infrastructure is scaling fast.
AI-enabled devices are multiplying.
Automation is becoming standard.

But here’s the real question…

When trillions flow into this transformation — which stocks stand to benefit most?

Our new report reveals 10 AI stocks positioned across the backbone of this shift — from the companies powering the infrastructure… to those embedding intelligence into everyday systems.

If you want exposure to one of the defining growth trends of this decade, start here.

Download the Report Now

Meer lezen en zien?

Column Totale kosten AOW, WW en WIA in dertig jaar juist gedaald, financieel probleem overdreven

Nieuws Van diesel tot stofzuigers en eieren: dit zijn de 15 producten die in een jaar tijd het hardst in prijs stegen

Nieuws Bonje binnen VNO-NCW over contributie en minimumloon: Ahold en andere grote spelers vinden lobbyclub te duur en stappen op

Nieuws Supermarkten slaan alarm om voedselinflatie van 10 procent: ’Kabinet jaagt prijzen extra op’

Podcast - Kwestie van Centen

Burgemeester Jeroen Dijsselbloem van Eindhoven roept de politiek op om met een grootschalig investeringsplan te komen: het Akkoord van Eindhoven. ’Het vergt leiderschap, zeker vanuit Den Haag. We moeten uitstijgen boven partijbelang en kortetermijnbelang.’ In Kwestie van Centen vertelt hij over zijn zorgen over de economische malaise in Nederland. Met lede ogen ziet hij aan hoe Amerikaanse financiers er met onze buit vandoor gaan: ’We hebben een enorme innovatiekracht. Plukken we zelf de vruchten daarvan of laten we die door anderen ophalen?’

Luister de nieuwste aflevering van ‘Kwestie van Centen’ hier. Ook op Spotify en iTunes.

Wil je mij als spreker?

Afgelopen week gaf ik op vastgoedbeurs Provada een korte presentatie over de stagnerende woningbouw. Voorafgaand aan een paneldiscussie van ontwikkelaar BPD vertelde ik waar we staan met de nieuwbouw van betaalbare huizen en hoe het komt dat de doelen maar steeds niet gehaald worden. Hoe lossen we de wooncrisis wél op?

Wil je mij ook boeken als spreker, panellid of columnist? Bekijk mijn profiel bij Speakers Academy of mail.

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/vissermartin/

Website: https://martinvisser.info/