Sponsored by

Hallo, Nu de meivakantie ten einde is, komt de nieuwsstroom ook weer op gang. De politiek draait weer, vakbonden beginnen zich te roeren, er was pensioennieuws, genoeg om over te schrijven. Deze week hou ik de pensioenresultaten tegen het licht van drie grote fondsen die sinds 1 januari met het nieuwe pensioencontract werken. Beantwoordt dat stelsel aan zijn doelen? En ik kijk naar de strategie van vakbonden en kabinet rond de bezuinigingsagenda. In de podcast bespreek ik het voorstel om in Nederland een Nationale Investeringsbank op te zetten.

Veel leesplezier!

Martin

Onbegrijpelijk pensioen

Het nieuwe pensioen zou begrijpelijker en transparanter worden. Dat was een van de drie doelstellingen (naast koopkrachtiger en beter aansluitend op de arbeidsmarkt). In alle eerlijkheid: daar is niets van terechtgekomen.

Pensioenfondsen PFZW, Bpf Bouw en PMT meldden deze week hoe hun eerste kwartaal in het nieuwe stelsel was verlopen. En de communicatie bleek een ware worsteling. Ik had een uiterst vriendelijk gesprek met de woordvoerder van metaalfonds PMT die toegaf dat het ontzettend moeilijk was om open en eerlijk te zijn en tegelijkertijd duidelijk en toegankelijk te communiceren.

Ik heb de pensioendiscussie de laatste jaren op de voet gevolgd. Vooral de onderhandelingen over het pensioenakkoord heb ik van nabij meegekregen en er verslag van gedaan. Toch was het een marteling om me door het persbericht van PMT heen te ploegen. Mede omdat het fonds een oprechte poging deed om zo volledig mogelijk te rapporteren.

De ingewikkelde termen vliegen je om de oren. We zijn af van de dekkingsgraden en rekenrente. Maar we hebben er het projectierendement, de solidariteitsreserve, het overrendement, beschermingsrendement en het spreidingsvermogen voor teruggekregen. PMT poogt netjes (hulde!) om te laten zien wat een woelig kwartaal op de beurs en een tijdelijk stijgende rente doet voor de pensioenen van verschillende leeftijdscategorieën. Maar te snappen is het bijna niet.

Het nieuwe pensioen beweegt mee op de golven van de economie, zo is steeds gezegd. Dat klopt niet helemaal. Het golft met name mee met de aandelenkoersen en de rentestanden. Dat resulteert in een totaal rendement over het kwartaal dat vervolgens verschillend wordt toegerekend naar leeftijdsgroepen. Hoe jonger, hoe meer risico.

Zo krijgt een 35-jarige een rendement van 3,3% toegekend en een gepensioneerde een rendement van -0,7%. Maar vervolgens wordt het verwachte pensioen van werkenden berekend op basis van de rente (de rekenrente is terug van nooit weggeweest). En daarmee duikt het verwachte pensioen van die 35-jarige per saldo met 16,3% omlaag.

Het pensioen van de 67-plusser valt onder een regime van solidariteit en uitsmeren van verliezen. Het resultaat voor de gepensioneerde is een min van 1,1%. Maar dat verlies wordt over drie jaar uitgesmeerd en het resterende verlies wordt vervolgens opgevangen door de solidariteitsreserve. Daar zit 5% van het pensioenvermogen in, genoeg om flinke klappen op te vangen.

Wat is de PMT-deelnemer er nu wijzer van geworden? De 35-jarige heeft nu gezien dat zijn verwachte pensioen een enorme duikvlucht maakt als de rente daalt. In het tweede kwartaal stijgt de rente weer, dus waarschijnlijk wordt dit wel weer goedgemaakt.

De gepensioneerde ziet dat hij al snel verliezen boekt, maar dat die én uitgesmeerd worden in de tijd én opgevangen door collectieve buffers. Eind van het liedje is wel dat de kans aanzienlijk is dat er geen ruimte voor indexatie zal zijn, ook al loopt de inflatie inmiddels op naar 3%. (Tot zover het doel van het koopkrachtige pensioen.)

Conclusie: het pensioen is meer dan daarvoor een totale black box geworden waar een gewone sterveling geen moer van begrijpt.

Clash met kabinet

De drie vakbonden FNV, CNV en VCP stelden maandag het kabinet een ultimatum. Binnen twee weken moeten de geplande bezuinigingen op de WW en de WIA van tafel, anders volgen er acties. De verhoudingen tussen kabinet en bonden staan op scherp, terwijl het kabinet juist graag in gesprek wil met de polder.

De inhoud komt straks, eerst even de strategie. Het is tactisch gezien volkomen logisch dat de vakbeweging deze harde lijn kiest. Het kabinet heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer en zal dus de oppositie nodig hebben om de miljardeningreep in de sociale zekerheid erdoor te krijgen.

De rechtse oppositie is sociaal-economisch links (met uitzondering van JA21) en de linkse oppositie is uiteraard ook links. Steun valt dus niet te verwachten uit de Kamer. Het kabinet wil de polder als breekijzer inzetten. Als het een deal sluit met werkgevers en vakbonden is de kans groter dat een deel van de oppositie meegaat.

Maar de vakbonden weten: als we niks doen, gebeurt er ook niks. Dat is een groot verschil met het conflict in 2004 toen het kabinet-Balkenende op ramkoers lag met de bonden over vut en prepensioen. Omdat dat kabinet wel een meerderheid had, kon het desnoods de boze bonden negeren. Al wilde het liever draagvlak in de polder.

Wat het kabinet nu te bieden heeft aan de vakbeweging is op zijn best een afzwakking van geplande bezuinigingen. Waarom zouden de bonden daarmee akkoord gaan?

Dan de inhoud. Het gewraakte voorstel om de AOW-leeftijd sneller te verhogen miste al een dwingende reden. De AOW is inmiddels houdbaar gemaakt met de afspraken in 2019. Er is geen reden dat pensioenakkoord nu alweer open te breken. Rond WW en WIA ontbreekt ook een dwingende reden om daar miljarden op te bezuinigen.

Met de WW is sowieso weinig aan de hand. De laatste jaren is de WW-duur al vergaand verlaagd. Nu is die twee jaar maximaal en je moet 24 jaar gewerkt hebben om aanspraak te maken op die lange WW-duur. Je kunt wel stellen dat de re-integratie verbeterd kan worden waardoor mensen veel sneller van werk naar werk worden geholpen. Wellicht dat dat de facto resulteert in korter durende uitkeringen.

Het verlagen van het maximum dagloon voor WW en WIA met 20% is een ordinaire bezuiniging waar geen inhoudelijke grond voor is. Het is een klap voor hogere middeninkomens die alleen een financieel doel dient.

Met de WIA zelf is wél van alles aan de hand. Nederland is onderweg naar 1 miljoen arbeidsongeschikten. Uitgerekend vakbond CNV maakt daar al langere tijd een punt van. Er ligt al een tijdje een advies van de Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (Octas) waar nog niks mee is gedaan.

De vraag is of het bezuinigingsdoel voorop moet staan. Op die manier krijg je de vakbonden natuurlijk nooit aan tafel. Bij de WIA zit wel een gedeeld belang van kabinet, werkgevers en vakbonden om ervoor te zorgen dat de uitvoering verbetert (het UWV luidt voortdurend de noodklok) en arbeidsongeschikten beter geholpen worden. We leggen ons er toch niet bij neer dat er zoveel mensen ziek uitvallen?

Net als bij de WW kan dit uiteindelijk resulteren in dalende kosten. Maar dat is het eindresultaat, niet het beginpunt van de besprekingen.

Zelfs oud-directeuren de werkgeversclub VNO-NCW, Niek Jan van Kesteren en Cees Oudshoorn, onderkennen dit. Ik sprak ze voor een groot achtergrondverhaal en beiden zeiden dat het kabinet niet alleen het AOW-plan maar ook de bezuinigingen op WW en WIA van tafel moet halen.

Het probleem zit in de coalitie zelf, zo lijkt het. Toen de VVD tijdens de formatie aanhaakte bij D66 en CDA heeft de partij financiële discipline ingebracht. Indachtig het advies van NAVO-baas Mark Rutte is gekozen voor forse bezuinigingen op sociale zekerheid en zorg om de extra uitgaven voor Defensie te kunnen betalen. In de verkiezingen had de VVD er immers een zwaar punt van gemaakt dat die NAVO-gelden wel helemaal gedekt moeten zijn.

Het kabinet zit klem en zal als eerste moeten bewegen. De oppositie en de vakbonden zullen dat namelijk niet doen. Zij hebben er geen enkel belang bij.

Lees meer

Column: Rijken alleen maar rijker? Daar is gelukkig veel op af te dingen

Achtergrond: Dit gebeurt er bij extreem scenario rond Straat van Hormuz: minder vliegen, minder rijden, ondernemers in de knel

Nieuws: IMF kraakt ’NAVO-taks’ van kabinet-Jetten: hogere belasting slecht voor werkenden

Podcast - Kwestie van Centen

Het kabinet zegt wel de economie te willen aanjagen, maar doet er niets aan. Dat zegt Cees Oudshoorn, oud-directeur van ondernemersorganisatie VNO-NCW in Kwestie van Centen. „Er is geld genoeg in Nederland maar niet het mechanisme om dat in te zetten voor investeringen.” Hij pleit voor de oprichting van een Nationale Investeringsbank. „Nu is er een boekhoudersmentaliteit waarbinnen er geen geld meer is voor infrastructuur en ons stroomnet.” Oudshoorn waarschuwt dat bij een lagere economische groei de publieke voorzieningen steeds verder uitgekleed gaan worden.

Luister de nieuwste aflevering van ‘Kwestie van Centen’ hier. Ook op Spotify en iTunes.

Wil je mij als spreker?

Onlangs sprak ik voor cfo’s en andere financiële experts op de Finance Forum van Aurora Events. Mijn verhaal was getiteld: Europe’s New Economic Reality -How geopolitics is reshaping the business environment.

Wil je mij ook boeken als spreker, panellid of columnist? Bekijk mijn profiel bij Speakers Academy of mail.

LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/vissermartin/

Website: https://martinvisser.info/

What if 8 weeks changes how you seal every deal?

Join the next cohort of Wharton Online + Wall Street Prep’s 8-week Private Equity Certificate Program:

• Learn the exact curriculum used to train analysts at KKR, Blackstone, and Carlyle.

• Earn a certificate from Wharton Online. (Your LinkedIn will thank you.)

• Build a global network of 5,000+ finance professionals across PE, IB, and credit.

Program starts June 8. Code SAVE300 saves $300 on tuition.

Learn More